Adviezen Mantelzorg

Met de ontwikkelingen in het sociale domein komt het accent te liggen op eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en het sociaal netwerk. De druk op mantelzorgers en vrijwilligers in de zorg zal oplopen. De Dienst Gezondheid & Jeugd adviseert Hendrik-Ido-Ambacht in te zetten op deskundigheidsbevordering van professionals en het vinden en behouden van vrijwilligers in de zorg om de druk bij mantelzorgers te verlichten. Daarnaast adviseert de Dienst het huidige beleid gericht op de mantelzorgondersteuning te continueren en waar mogelijk te intensiveren.

Ruim 4.000 mantelzorgers in Hendrik-Ido-Ambacht
In Hendrik-Ido-Ambacht heeft 20% van de volwassenen het afgelopen jaar mantelzorg verleent en 15% verleende intensieve of langdurige mantelzorg. Van de ruim 4.000 mantelzorgers in Hendrik-Ido-Ambacht is 62% vrouw, de gemiddelde leeftijd is 49 jaar en 56% heeft betaald werk. Van de mantelzorgers in Hendrik-Ido-Ambacht voelt 16% zich zwaar belast (ongeveer 500 inwoners).

De verwachting is dat steeds meer beroep gedaan wordt op de mantelzorger. De druk op mantelzorgers zal toenemen als gevolg van de vergrijzing en er zal een groter beroep op informele zorg worden gedaan als gevolg van de decentralisaties. Ook gemeentelijke bezuinigingen, bijvoorbeeld op het terrein van huishoudelijk hulp, zorgen voor meer druk bij mantelzorgers. Overbelasting van mantelzorgers kan leiden tot situaties van ontspoorde zorg en (ouderen)mishandeling. Vrijwilligers kunnen ondersteunend zijn voor mantelzorgers. De vrijwillige inzet in de zorg is echter minimaal.

Veel ouderen in Hendrik-Ido-Ambacht met robuust netwerk
Een belangrijke bron van sociale steun is familie. De meeste ouderen in Hendrik-Ido-Ambacht hebben regelmatig contact met familie (92%) en/ of buren (78%).
De meeste ouderen in Hendrik-Ido-Ambacht hebben een lokaal geïntegreerd netwerktype (44%). Kenmerkende uitspraken voor dit type netwerk: “ wij kennen elkaar allemaal in de buurt en zorgen voor elkaar” en “er komt altijd iemand kijken hoe het met mij gaat”. Dit is een robuust netwerk met hechte relaties met lokale familie, vrienden en buren.
Minder vaak zien we het ‘lokaal gereserveerd’ netwerktype (27%). Dit netwerktype kenmerkt zich door uitspraken als: “ik hou ervan op mezelf te zijn, maar ik weet dat de buren er zijn als ik ze nodig heb”.  
Hendrik-Ido-Ambacht onderscheidt zich hier mee van andere gemeenten in de Drechtsteden zoals de buurgemeente Zwijndrecht, waar de grootste groep behoort tot het ‘lokaal gereserveerd’ netwerktype.
 
Mantelzorgondersteuning blijft aandacht vragen
Met de ontwikkelingen in het sociale domein komt het accent te liggen op eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en het sociaal netwerk. In Hendrik-Ido-Ambacht hebben veel ouderen een robuust netwerk om zich heen. De verwachting is dat de druk op dit netwerk, op mantelzorgers en op vrijwilligers zal oplopen. Er is winst te behalen in een goede ondersteuning van de sociale omgeving van de zorgvragende ouderen. Specifiek voor mantelzorg zien we de volgende kansen:

1. Deskundigheidsbevordering van zorg- en welzijnsprofessionals om overbelasting van mantelzorgers te voorkomen
Mantelzorgers komen, omdat ze voor een zieke of hulpbehoevende zorgen, in aanraking met zorg- of welzijnsprofessionals, zoals huisartsen, medewerkers van een sociaal wijkteam of medewerkers van het wmo-loket. Op dit moment maken met name mantelzorgers die dreigen overbelast te raken, gebruik van de ondersteuningsmogelijkheden. Om overbelasting te voorkomen is het wenselijk dat bovengenoemde professionals de mantelzorgers vroegtijdig in beeld hebben en mantelzorgers die beginnen met zorgen actief verwijzen naar ondersteuningsmogelijkheden.

De Dienst Gezondheid & Jeugd adviseert in te zetten op deskundigheidsbevordering van zorg- en welzijnsprofessionals (met name de huisarts) met als doel het vroegtijdig signaleren van een ondersteuningsbehoefte bij mantelzorgers en de kennis over mantelzorg en bestaande mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning te vergroten.

2. Voldoende geschoolde vrijwilligers voor het ontlasten van  mantelzorgers
Ondersteuning door vrijwilligers bij mantelzorgtaken kan helpen om het mantelzorgen vol te houden. Ook kan respijtzorg door vrijwilligers uitkomst bieden bij het ontlasten van de mantelzorger. Dagbesteding voor bijvoorbeeld iemand met dementie is een vorm van respijtzorg. Ook kan gedacht worden aan ondersteuning in de thuissituatie van de zorgbehoevende. Zeker in het kader van een toename van dementerende ouderen is voldoende ondersteuning noodzakelijk.

3. Continueer het huidige beleid rondom mantelzorgondersteuning en zet extra in op mantelzorgers met een groot risico op overbelasting
Hendrik-Ido-Ambacht zet momenteel in op mantelzorgondersteuning middels het organiseren van informatie, advies, begeleiding respijtzorg en emotionele- en praktische steun voor mantelzorgers.
Er zijn al vormen van dagbesteding voor ouderen, maar met name voor dementerende ouderen is er behoefte aan geschikte opvang/dagbesteding.

De Dienst Gezondheid & Jeugd adviseert in te zetten op ondersteuning van mantelzorgers met een groter risico op overbelasting. Dit zijn onder andere spilzorgers, mantelzorgers van GGZ patiënten (met name mantelzorgers van dementiepatiënten), jonge mantelzorgers en mantelzorgers die zorg combineren met een baan. Dit laatste kan door bedrijven te stimuleren om een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid te voeren. In gesprekken tussen de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en grote werkgevers kan mantelzorg een onderwerp zijn op de agenda.
In de regio ZHZ wordt door het Steunpunt Huiselijk Geweld en door Indigo voorlichting en training gegeven in het voorkomen van ontspoorde zorg. Professionals worden opgeleid om ontspoorde zorg te herkennen en hulp te bieden. Geadviseerd wordt om deze kennis door de professionals in Hendrik-Ido-Ambacht te laten verspreiden naar de toekomstige en de huidige mantelzorgers.4. Erkenning en waardering van mantelzorgers helpt mantelzorger de zorg vol te houden
Aandacht voor en erkenning van het belang en de waardering voor mantelzorgers door de gemeente is essentieel. Via lokale media, rondom de dag van de mantelzorger (10 november), bij de huisarts of het wmo-loket kunnen mensen bewust gemaakt worden van hun rol als mantelzorger.

5. Aandacht voor afstemming tussen mantelzorg, professionele zorg en vrijwilligers
 Het is van belang is de relatie tussen mantelzorg, professionele zorg en vrijwilligers te verstevigen. In het ondersteunen van mantelzorgers en het werven van vrijwilligers kunnen de kerken in HIA een belangrijke rol spelen. Hiernaast kan het sociaal wijkteam de verbinding maken tussen vrijwillige en professionele zorg.  
Stimuleren van de zelfredzaamheid en bevorderen van zelfmanagement.
De ouderen (80+) zijn opgegroeid met de mogelijkheden en voorzieningen van de verzorgingstaat. De professionals in Hendrik-Ido-Ambacht merken dat de overgang van verzorging naar eigen regie en participatie voor ouderen een grote stap is. De ouderen zijn niet gewend zelf regie op hun leven te nemen.
Zelfmanagement bevordert zelfvertrouwen, verhoogt de weerbaarheid en men doet minder een beroep op zorgvoorzieningen. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is het interessant te onderzoeken welke interventies effectief en haalbaar zijn voor de groep 80+. Het minder zorgen voor en meer activeren van ouderen vraagt om een omslag bij zowel de ouderen zelf, maar ook van de professionals en de vrijwilligers. Organisaties zoals De Blije Borgh en MEE kunnen hier het voortouw in nemen. Mogelijke interventies zijn; sociale netwerkstrategie, herstellen doe je zelf of tools voor mensen met een chronische aandoening gericht op het inpasbaar maken in het leven. Een ander voorbeeld is het bewust maken van ouderen dat ze zaken moeten regelen voordat men kwetsbaar wordt, door bijvoorbeeld het opstellen van een levenstestament. 

Bronnen

  • Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2009, GGD ZHZ;
  • Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2012, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ;
  • De Klerk M. & de Boer A. (2013). Informele zorg in Nederland. Een literatuurstudie naar mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg. Den Haag: SCP;
  • Nienhuis T, Doelman-van Geest H.A., Hoffmans T.E.M., Hijnekamp M.J.G., de Wit J.P. (2013). Beter voor elkaar? Een vergelijking van mantelzorg- en vrijwilligerswerkbeleid in Zuid-Holland in 2009 en 2012. Den Haag: Tympaan Instituut;
  • www.werkenmantelzorg.nl. Geraadpleegd juni 2014.
  • Lokkerbol J, Splunteren P van, Conijn B, Smit F. Versterken van mentaal kapitaal in de gemeente. Strategische verkenning. Trimbos Instituut, Utrecht 2012.

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn