Preventie en zorg

De toename van ouderen is de belangrijkste kracht achter de toekomstige ontwikkelingen in ziekte en zorgvraag. Infectieziekten blijven een belangrijk risico vormen voor de volkgezondheid. Op het gebied van preventie van een ongezonde leefstijl en psychische problemen is een integrale aanpak van belang. Bijzondere aandacht is hierbij nodig voor kwetsbare groepen zoals inwoners met een laag opleidingsniveau en jongeren.

Toename aantal ouderen belangrijkste kracht achter de toekomstige ontwikkelingen in ziekte en zorgvraag
De bevolking in Zuid-Holland Zuid groeit met 4% de komende tien jaar. Het aandeel ouderen zal flink stijgen, vooral het aantal 85-plussers stijgt sterk van bijna 10.000 naar ruim 14.000 in 2025. In de gemeenten Giessenlanden, Hendrik-Ido-Ambacht, Korendijk, Molenwaard en Strijen wordt de grootste stijging verwacht van 85-plussers.
Het toenemend aantal ouderen zorgt voor een toename van ziekten en aandoeningen in de bevolking. Van de 65-plussers heeft 90% een chronische aandoening, van de 85-plussers 95%. Naar verwachting zijn in 2025 artrose, gehoorstoornissen en diabetes de meest voorkomende ziekten in Zuid-Holland Zuid. De oudste ouderen (85+) hebben de hoogste zorgvraag en wonen in de toekomst vaker zelfstandig. Met de toename van 85-plussers zal ook de formele en informele zorgvraag toenemen. Echter de gevolgen van de decentralisaties, de technologische ontwikkelingen, en de ethische vragen: “moet je altijd behandelen wat kan?/ wat is wenselijk?” maken onzeker of de zorgvraag even hard zal blijven toenemen als op basis van demografische ontwikkelingen te verwachten is.

Infectieziekten: risico en gevolgen onvoorspelbaar
Infectieziekten vormen een belangrijk risico voor de volksgezondheid in Zuid-Holland Zuid. Vanwege de lage vaccinatiegraad in een aantal gemeenten in Zuid-Holland Zuid blijft het risico bestaan op het uitbreken van ‘oude’ infectieziekten. Een voorbeeld hiervan is de mazelenuitbraak in 2013/ 2014. In Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Korendijk, Leerdam, Molenwaard, Oud-Beijerland en Zederik zijn relatief de meeste mazelenpatiënten gemeld.
Daarnaast is er altijd een risico op het uitbreken van ‘nieuwe’ infectieziekten. Dit geldt niet alleen voor Zuid-Holland Zuid, maar is wereldwijd een risico. Voorbeelden van uitbraken zijn grieppandemie (2009), voedselinfecties, zoals EHEC bacterie in kiemgroenten (2011) en de Ebola uitbraak (2014). Er worden daarnaast steeds meer infectieziekte-uitbraken gezien, die door dieren (zoonöse, voedsel) worden overgedragen, maar ook door het meenemen van infectieziekten door internationale reizigers.
Risicogroepen, zoals kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand, hebben na besmetting een grotere kans ernstig ziek te worden. Voor ouderen geldt dat zij vaker infectieziekten hebben waarvoor vaker behandeling nodig is met antibiotica en waardoor de kans op antibiotica resistentie toeneemt. Door de vergrijzing neemt het aantal ouderen en daarmee dit risico toe. Vaccinaties en hygiënemaatregelen, zoals op de juiste momenten handen wassen, blijven voor de preventie en bestrijding van infectieziekten het belangrijkst.

Versterken mentale weerbaarheid blijft van groot belang
In Zuid-Holland Zuid heeft een derde van de volwassenen een matig of hoog risico op een angststoornis of depressie (in Nederland is dit 40%). Door in te zetten op het versterken van de mentale weerbaarheid wordt gewerkt aan de preventie van psychische problemen als angst en depressie. Wanneer mensen mentaal weerbaar zijn zitten zij namelijk goed in hun vel, staan zij positiever in het leven, hebben ze minder last van stress en kunnen ze beter omgaan met problemen. Bij het versterken van de mentale weerbaarheid is de jeugd een belangrijke doelgroep. Een op de vijftien kinderen in Zuid-Holland Zuid heeft een verhoogd risico op psychosociale problemen zoals emotionele of gedragsproblemen. Preventie van psychische problemen op jonge leeftijd voorkomt problemen op volwassen leeftijd. Daarnaast zijn volwassenen met een lage opleiding en kwetsbare ouderen (b.v. mensen die eenzaam zijn) belangrijke doelgroepen. Het versterken van de mentale weerbaarheid vraagt om een mix van maatregelen en interventies en betrokkenheid van verschillende beleidsterreinen (bijvoorbeeld welzijn, huisvesting, veiligheid en jeugd).

Weerbare jongeren zijn gezondere jongeren
Steeds meer wordt duidelijk dat jongeren die weerbaar zijn beter ‘nee’ kunnen zeggen tegen verleidingen als roken, drinken en ongezond eten. Bovendien zitten weerbare jongeren beter in hun vel, zijn zij minder vaak slachtoffer van pesten en kunnen zij beter omgaan met keuzes rondom seksualiteit. Interventies die zich richten op het versterken van de weerbaarheid van jongeren zijn een logische keuze wanneer we willen voorkomen dat jongeren zich ongezond gedragen en/of ongezond voelen. Met deze interventies kunnen meerdere gedragingen binnen één interventie worden aangepakt. Laag opgeleide jongeren zijn doorgaans minder weerbaar dan hoogopgeleide jongeren, dus interventies die zich richten op het versterken van de weerbaarheid zijn vooral van belang voor deze groep.

Een integrale aanpak is nodig voor preventie van een ongezonde leefstijl
De preventie van een ongezonde leefstijl vraagt om een integrale aanpak. Op lokaal niveau betekent dit dat er vanuit verschillende beleidsterreinen, met verschillende organisaties in verschillende domeinen (school, werk, wijk, zorg) wordt samengewerkt om de oorzaken van een ongezonde leefstijl aan te pakken. Een succesvolle integrale aanpak bevat een aantal elementen:

  • aandacht voor de omgeving, door bijvoorbeeld te zorgen voor een aantrekkelijke buitenruimte (groen, speelplekken, ruime trottoirs en fietspaden) gaan mensen meer bewen;
  • regelgeving, bijvoorbeeld middels het bepalen van schenktijden voor de horeca in het kader van de Drank- en Horecawet, en handhaving, onder andere middels het inzetten van buitengewoon opsporingsambtenaren om deze wet te handhaven; 
  • voorlichting en educatie, bijvoorbeeld via lesprogramma’s op scholen over een gezonde leefstijl of via opvoedingsondersteuning aan ouders over hoe zij hun kind gezond kunnen laten leven;
  • tijdig signaleren van risicofactoren en risicovol gedrag, zoals het signaleren van (dreigend) overgewicht door de jeugdgezondheidszorg;
  • ondersteuning bij het ontwikkelen van een gezonde leefstijl, bijvoorbeeld in de vorm van effectieve interventies gericht op het versterken van weerbaarheid voor kwetsbare jongeren of het stoppen met roken.

Afstemming preventie en sociale (wijk)teams/ gemeenteteams/ jeugdteams veelbelovend
Zowel vanuit gezondheid als vanuit het sociale domein is het van belang het welbevinden van de burger te bevorderen en mensen actief en gezond te houden. De decentralisaties, waarbij gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk zijn voor jeugdhulp, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen, bieden kansen om tot een betere keten van preventie naar zorg te komen. Preventief of eerder ingrijpen met lichte hulp kan tot gezondheidswinst leiden, doordat ernstige gezondheidsproblemen voorkomen worden. Dit voorkomt onnodig medicalisering en doorverwijzing naar zwaardere zorg.
Kansen voor het bevorderen van afstemming tussen publieke gezondheid en decentralisaties liggen bij de aansluiting tussen preventie en de sociale (wijk)teams/ gemeenteteams/ jeugdteams. Enerzijds kan dit door activiteiten te initiëren met een positief effect op de individuele zorgvraag, zoals valpreventie, opvoedingondersteuning, (school)ziekteverzuimbegeleiding en vroegsignalering van belangrijke oorzaken van gezondheidsproblemen, zoals eenzaamheid en armoede. Anderzijds is het van belang dat de leden van de sociale (wijk)teams/ gemeenteteams/ jeugdteams kennis hebben van mogelijkheden van preventie. Daarnaast kunnen juist zij, op basis van individuele casussen waarmee zij in aanraking komen, zicht creëren op wat collectief speelt in de wijk.

 

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn