Participatie en Onderwijs

In Zuid-Holland Zuid participeert de meerderheid van de inwoners actief in werk, school,  en vrijwilligerswerk, ondanks chronische aandoeningen. In de toekomst zal de participatie stijgen door een hoger opleidingsniveau en vitalere ouderen. De druk op vrijwilligers en mantelzorgers zal toenemen. Het belang van participatie wordt groter; ook van kwetsbare inwoners wordt verwacht dat ze actief aan de samenleving deelnemen. Dit vergt inzet op voortijdig schooluitval, mantelzorgondersteuning en de werving van vrijwilligers.

In Zuid-Holland Zuid participeert de overgrote meerderheid van de inwoners…

...op school, op het werk en als vrijwilliger
Van de 4-18 jarigen gaat 95-98% naar school en vrijwel alle jongeren en jongvolwas-senen (tot 23 jaar) volgen een opleiding, dit is vergelijkbaar met Nederland (98%). In de regio verzuimt 3% van de leerlingen. Van de jongeren tussen de 12 en 23 jaar heeft 1,7% geen startkwalificatie (voortijdig schoolverlaten). In Nederland heeft 1,8% van de jongeren geen startkwalificatie. Frequent verzuim is een risico op volledige schooluitval. Jongeren zonder startkwalificatie hebben een grotere kans op werkloosheid en daarmee samenhangend een slechtere gezondheid en een lager gevoel van eigenwaarde. Voortijdig schoolverlaten komt relatief veel voor bij leerlingen met een lage sociaaleconomische status.

In de afgelopen vier jaar is het percentage volwassenen van 19– tot en met 64 jaar met een betaalde baan gestegen van 73% in 2009 naar 76% in 2012. In Nederland heeft 77% van de 19- tot en met 64- jarigen een betaalde baan in 2012.

In de regio doet 33% van de volwassenen vrijwilligerswerk, dit is lager dan in Nederland (38%). Vrijwilligers zijn met name actief in de sector sport en recreatie en binnen de kerk. Er zijn weinig vrijwilligers actief in de zorgsector.

Meedoen in de samenleving is goed voor de (geestelijke) gezondheid. Het hebben van werk is de belangrijkste factor voor een goede (geestelijke) gezondheid. Mensen die vrijwilligerswerk doen ervaren meer regie over het eigen leven.

…en ondanks chronische aandoeningen. Mensen met een lichamelijke beperking participeren wel minder
Gezondheid en het hebben van betaald werk hangt sterk samen. In Zuid-Holland Zuid voelt 84% van de 19- tot en met 64-jarigen met betaald werk zich gezond. Van de volwassenen zonder werk voelt 63% zich gezond. Daarnaast is een goede gezondheid een belangrijke voorwaarde om werk te krijgen en te houden. Wanneer mensen een beperking hebben, heeft dat invloed op het hebben van betaald werk: van de 19- tot en met 64-jarigen zonder beperkingen heeft 80% een betaalde baan, van degenen met een of meer beperkingen is dat 46%. Een chronische aandoening heeft veel minder invloed op het hebben van betaald werk: 84% van de volwassenen zonder chronische aandoening heeft betaald werk en 72% van de volwassenen met een of meer chronische aandoeningen werkt.

Mensen zonder gezondheidsproblemen doen meer vrijwilligerswerk dan mensen met gezondheidsproblemen. Er is geen verschil in het doen van vrijwilligerswerk tussen mensen met of zonder chronische ziekte.

De maatschappelijke participatie zal stijgen…
…door een hoger opleidingsniveau en vitalere ouderen
Het aantal schoolverlaters zonder startkwalificatie is sterk gedaald. In het schooljaar 2014-2015 verliet 1,7 % van de jongeren het onderwijs zonder startkwalificatie, dit is ongeveer 40% lager dan het schooljaar 2011-2012. De verwachting is dat deze daling door zal zetten. Daarnaast wordt in de toekomst verwacht dat jongeren langer op school zullen blijven. In Nederland zitten jongeren nu gemiddeld 17,7 jaar op school, in 2030 zal dit 18 jaar zijn. Dit is mede het gevolg van de ingevoerde kwalificatieplicht. Hierdoor zal het gemiddeld opleidingsniveau stijgen.

De arbeidsparticipatie blijft toenemen, met name onder vrouwen. De jongere generatie vrouwen heeft een hoger opleidingsniveau, kan werk en kinderen beter combineren en werkt daarom meer. Daarnaast stijgt de pensioengerechtigde leeftijd naar 68 jaar, waardoor de groep ouderen van 65 tot 68 jaar langer werkt. Deze ouderen zijn hoger opgeleid dan de huidige 65- tot 68-jarigen, hebben minder lichamelijke beperkingen (wat betreft horen, zien en mobiliteit), maar hebben wel vaker een of meerdere chronische ziekten. Dankzij vroege herkenning en betere behandelmogelijkheden voor chronische aandoeningen, is het hebben van een chronische aandoening geen grote belemmering voor werk.

...maar de druk op vrijwilligerswerk is er en zal toenemen
Sinds 2002 is sprake van een dalende trend in deelname aan vrijwilligerswerk in Nederland. In 2002 verrichte 46% van de Nederlanders vrijwilligerswerk, in 2012 is dat 38%. De opgelopen werkloosheid als gevolg van de crisis heeft niet geleid tot een grotere deelname aan vrijwilligerswerk. Vrijwilligers zijn gemiddeld ouder, hebben vaker een hoger opleidingsniveau en vaker een kerkelijke achtergrond dan niet-vrijwilligers. De verwachting is dat de dalende trend in deelname aan vrijwilligerswerk zal doorzetten. Dit komt doordat veel van de huidige vrijwilligers oud zijn. Door de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd zullen minder 65- tot 68-jaringen vrijwilligerswerk gaan doen. Bovendien komen er minder nieuwe vrijwilligers bij doordat de jongere generatie kleiner in omvang is, het druk heeft en iets minder bereid is tot zorgen.

Van Nederlandse burgers en patiënten wordt steeds meer verwacht dat zij een actieve rol op zich nemen in de zorg voor hun eigen gezondheid en ziekte en die van hun naasten. Daarnaast zal het aantal ouderen in te toekomst toenemen, evenals de vraag naar zorg. Tenslotte moeten mantelzorg en werk langer gecombineerd worden, door de stijging van de pensioengerechtigde leeftijd. Door deze ontwikkelingen neemt de druk op mantelzorgers en vrijwilligers toe.

Gemeenten hebben verantwoordelijkheden in het sociale domein, dit is een kans voor het realiseren van een integrale aanpak van participatie…
Met de decentralisaties in het sociaal domein (jeugdzorg, wmo en participatie) hebben gemeenten meer verantwoordelijkheden gekregen. Met de decentralisaties is het voor gemeenten makkelijker geworden om dwarsverbanden te leggen tussen maatschappelijke ondersteuning, de jeugdhulp en het domein van werk en inkomen. Alle decentralisaties benadrukken het belang van participatie: meedoen in de samenleving, werk en onderwijs.
Het bevorderen van participatie vergt diverse en elkaar aanvullende interventies, waarbij er vaak naast meer participatie ook andere doelen gerealiseerd worden. Denk aan het invoeren van mantelzorg-vriendelijke personeelsbeleid door werkgevers. Hierdoor wordt uitval van mantelzorgers op de arbeidsmarkt en in de informele zorg voorkomen. Mensen in een overgangsfase in hun leven (met pensioen gaan, baan verliezen of naar een andere gemeente verhuizen) actief uitnodigen om zich in te zetten als vrijwilliger in de zorg en welzijn sector bevordert participatie en zorgt voor meer vrijwilligers. Ook maatschappelijke stages zijn in meerdere opzichten waardevol. Aan de ene kant voor de jongere zelf, die kan via de stage uitzoeken welk werk bij hem/haar past. Aan de andere kant zorgen maatschappelijke stages voor meer (jonge) vrijwilligers. Tot slot kan participatie worden bevorderd via geleid vrijwilligerswerk, waarbij mensen die een uitkering ontvangen vrijwilligerswerk doen. Door weer actief te participeren in de maatschappij wordt de stap naar werk kleiner en voelen mensen zich gezonder.

De toekomst vraagt om…
De inzet van mantelzorgers en vrijwilligers wordt belangrijker…
In het kader van de decentralisatie van de jeugdzorg en AWBZ wordt steeds vaker oplossingen gezocht in het sociale netwerk van klanten. Sociale wijkteams en jeugdteams worden ingezet om de ondersteuning dichtbij de klant te organiseren. Deze teams maken gebruik van methodieken gericht op het mobiliseren en versterken van het sociale netwerk, zoals de Sociale Netwerkstrategie. Het belang van informele zorgverleners (mantelzorgers en vrijwilligers) wordt daarmee groter.

Het blijft noodzaak te blijven investeren in voortijdig schooluitval, ondersteunen van mantelzorgers en het werven van meer vrijwilligers
Het hebben van werk heeft een positief effect op iemands gezondheid en gevoel van eigenwaarde. Om de kansen van jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten neemt het belang van een startkwalificatie toe. Bekend is dat frequent verzuimers grote kans hebben op volledige schooluitval en voortijdig schoolschoolverlaters op werkloosheid. Daarom is blijven investeren in het voorkomen van schooluitval en schoolverzuim noodzakelijk.

Hoewel de gemeenten in Zuid-Holland Zuid diverse vormen van mantelzorgondersteuning bieden, maken mantelzorgers hier relatief weinig gebruik van. Dit komt omdat dit ondersteuningsaanbod vaak niet bekend is bij mantelzorgers. Bovendien zoeken mantelzorgers vaak pas in een (te) laat stadium hulp of doen dat helemaal niet. Formele zorgverleners (huisarts, praktijkondersteuner, wijkverpleegkundige) kunnen een belangrijke rol spelen in het opsporen van mantelzorgers en ze actief verwijzen naar de diverse ondersteuningsmogelijkheden. Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers is ook in het belang van de formele zorgverlener.

De meeste vrijwilligers in Zuid-Holland Zuid zijn actief in de sport en recreatie sector. Relatief weinig vrijwilligers zijn actief op het gebied van zorg en welzijn, terwijl de behoefte aan vrijwilligers hier wel groot is. Gezien de maatschappelijke ontwikkelingen zijn juist in dit domein in de toekomst meer vrijwilligers nodig. Aan de ene kant om mensen te ondersteunen met een beperkt sociaal netwerk en anderzijds ter ondersteuning van mantelzorgers. Het mobiliseren van meer vrijwilligers die zich willen inzetten op het gebied van zorg en welzijn is nodig. Daarnaast is het van belang te investeren in randvoorwaarden voor aantrekkelijk en kwalitatief hoogwaardig vrijwilligerswerk door bijvoorbeeld het aanstellen van voldoende coördinatoren ter ondersteuning van vrijwilligers en voor een goede match tussen vrijwilliger en cliënt. Basisvoorwaarden zoals scholing, cursussen en verzekeringen zijn nodig om vrijwilligers te behouden, toe te rusten en de kwaliteit van het vrijwilligerswerk te garanderen.

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn