Omvang Vrijwilligerswerk

In Zuid-Holland Zuid verricht 33% van de volwassenen vrijwilligerswerk. Het percentage vrijwilligers neemt de laatste jaren licht af. Er is een tekort aan vrijwilligers in de zorg.

In Zuid-Holland Zuid verricht een op de drie volwassenen vrijwilligerswerk
In Nederland verricht 38% van de bevolking vrijwilligerswerk. In vergelijking met andere Europese landen is de deelname aan vrijwilligerswerk in Nederland groot. Sportverenigingen en kerkelijke organisaties tellen de meeste vrijwilligers. Er is sinds 2002 een dalende trend te zien in het aantal vrijwilligers in Nederland. Wel is het aantal uur dat vrijwilligers besteden aan vrijwilligerswerk de afgelopen twee jaar iets toegenomen (van gemiddeld 19 uur naar 21 uur per maand). De meeste vrijwilligers zetten zich in voor de sector sport en recreatie, gevolgd door de kerk.
Vrijwilligers in Nederland worden gekenmerkt door een hogere leeftijd, een hoger opleidingsniveau en een kerkelijke achtergrond.
In Zuid-Holland Zuid deed in 2009 33% van de 19-plussers vrijwilligerswerk. Op het platteland verrichten over het algemeen meer bewoners vrijwilligerswerk dan in de stad. Zij doen dat vooral bij sportverenigingen. In de Drechtsteden zetten volwassenen zich minder in als vrijwilliger (29%) dan in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (41%) en de Hoeksche Waard (34%).

In 2013 is het percentage vrijwilligers in de Drechtsteden vergelijkbaar met 2009. Er zijn verschillen tussen de gemeenten in de Drechtsteden als het gaat om vrijwilligers. Er zijn meer vrijwilligers in Alblasserdam (43%), Hendrik-Ido-Ambacht (40%) en Sliedrecht (41%). In Dordrecht en Zwijndrecht doet 30% van de volwassenen vrijwilligerswerk. Het aandeel dat vrijwilligerswerk doet is vooral laag in de wijken Oud Krispijn, Sterrenburg en Stadspolders. Deze gegevens zijn niet beschikbaar voor de gemeenten in Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en Hoeksche Waard.

Verwachting dat de dalende trend in aantal vrijwilligers doorzet.
De bereidheid om (meer) vrijwilligerswerk te doen in de toekomst is niet groot in de Drechtsteden. Ongeveer 8 % van de volwassenen in de Drechtsteden is bereid zich in de toekomst (meer) vrijwillig in te zetten, 40% is dit niet van plan en 39% twijfelt.
De meest genoemde reden om geen vrijwilligerswerk te doen is ‘ik kan er geen tijd voor vrij maken’. In de Drechtsteden is ‘geen tijd’ voor 50% van de volwassenen de reden om geen vrijwilligerswerk te doen.
Daarnaast wordt verwacht dat er op termijn mogelijk minder vrijwilligers beschikbaar zijn. Dit komt doordat veel vrijwilligers zelf al ouder zijn en de pensioengerechtigde leeftijd verhoogd wordt. Bovendien komen er minder nieuwe vrijwilligers bij doordat de groep van de jongere generatie kleiner in omvang is, het druk heeft en iets minder bereid is tot zorgen. Jongeren geven vaker dan ouderen aan nooit nagedacht te hebben over het doen van vrijwilligerswerk. Tenslotte willen jongeren zich vaak minder langdurig binden.

In Nederland ervaren mensen die vrijwilligerswerk doen meer regie over het eigen leven. Mensen met gezondheidsproblemen doen minder vrijwilligerswerk.
In Nederland hangt het gaan doen of blijven doen van vrijwilligerswerk samen met een betere gezondheid en een lagere sterfte. Mensen die vrijwilligerswerk doen ervaren meer regie over het eigen leven, hebben een groter sociaal netwerk en ervaren meer voldoening. 
In Nederland doen mensen zonder gezondheidsproblemen meer vrijwilligerswerk dan mensen met gezondheidsproblemen. Er is geen verschil in het doen van vrijwilligerswerk tussen mensen met of zonder chronische ziekte.

Waarom doen mensen vrijwilligerswerk?
De motieven van vrijwilligers om vrijwilligerswerk te doen, liggen voornamelijk op het vlak van leren, waarden en zelfbevestiging. Zo vindt bijna zes van de tien vrijwilligers in Nederland (58%) dat vrijwilligerswerk hen nieuwe inzichten verschaft. Meer dan de helft (55%) geeft aan dat ze door het vrijwilligerswerk kunnen laten zien dat ze het belangrijk vinden andere mensen te helpen. Carrière wordt minder vaak genoemd als motief. Wel vinden degenen die zeggen vrijwilligerswerk te doen voor hun C.V. vaker werk dan degenen die dat motief niet hebben. De vrijwilligers stoppen overigens niet met het vrijwilligerswerk na het vinden van een (betere) baan.
Mensen hebben ook uiteenlopende redenen om geen vrijwilligerswerk te doen, zoals tijdgebrek (jongere mensen) of het gevoel al genoeg te hebben gedaan (ouderen).

In Nederland doen mensen zonder gezondheidsproblemen vaker vrijwilligerswerk.
In Nederland doen mensen die zich gezond voelen vaker vrijwilligerswerk dan mensen die zich niet gezond voelen (30% versus 25%). Ook mensen zonder fysieke beperkingen of zonder mentale gezondheidsproblemen doen vaker vrijwilligerswerk.

Vrijwillige inzet in de zorg is zeer minimaal
Uit enquêtes onder de Nederlandse bevolking blijkt dat 8 tot 15% aangeeft weleens vrijwilligerswerk te doen in de zorg.Van alle Nederlanders die wegens gezondheidsproblemen minimaal een keer per week hulp krijgen (hulp in het huishouden, hulp bij persoonlijke verzorging of verpleegkundige hulp), krijgt 58% dit van de thuiszorg en slecht 4% van een vrijwilliger via een instelling of organisatie. De overige 38% krijgt hulp van mantelzorgers of van particuliere hulp.

Ruim de helft van de zorgvrijwilligers in georganiseerd verband in Nederland werkt bij Humanitas of de Zonnebloem. Daarnaast zijn er ook veel vrijwilligers (niet in georganiseerd verband) die zich inzetten in verpleeg- en verzorgingshuizen. Deze vrijwilligers zetten zich voornamelijk in voor welzijnverhogende activiteiten, zoals een dagje uit voor mensen met een handicap. Taken als verzorging en verpleging vallen over het algemeen buiten hun activiteiten. Hulp in de huishouding, persoonlijke verzorging en verpleging blijven grotendeels in handen van mantelzorgers en professionals.

Er is een tekort aan vrijwilligers in de zorg. Ruim de helft van de zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland kampt met een tekort aan vrijwilligers. Er zijn wel nieuwe initiatieven op het gebied van vrijwilligerswerk, deze zijn echter nog schaars. Maar het toenemend aantal (vitale) ouderen in de samenleving beidt ook een kans, indien meer ouderen actief worden als vrijwilliger. Het actief uitnodigen van deze ouderen kan ze over de drempel halen om vrijwilligerswerk te doen.

De druk op vrijwilligers in de zorg loopt op
In het algemeen werken vrijwilligers in Nederland aanvullend op professionals en mantelzorgers, maar de afbakening van wat vrijwilligers kunnen doen blijkt niet altijd duidelijk. Wettelijk zijn er weinig belemmeringen, maar in praktijk vinden organisaties het soms lastig in te schatten wat vrijwilligers kunnen. Daarnaast vinden professionals het soms lastig om bepaalde taken over te dragen aan vrijwilligers.
Hoewel harde gegevens ontbreken, lijkt het erop dat vrijwilligers steeds meer doen. Ook de hulpvragen die op hen afkomen, lijken complexer te worden. Verschillende bronnen signaleren dat er steeds hogere eisen worden gesteld aan vrijwilligers en aan vrijwilligersorganisaties. Het is de vraag waar de grens ligt. Een veel geciteerd voorbeeld is het ‘douchen van de buurman’.
Begeleiding, deskundigheidsbevordering en intervisie is erg belangrijk voor vrijwilligers in de zorg. Deskundigheidsbevordering maakt dat vrijwilligers beter toegerust zijn om hun taken uit te voeren en intervisie maakt dat vrijwilligers blijven. Daarnaast is een goede begeleiding noodzakelijk voor vrijwilligers.

Toename van steunpunten vrijwilligerswerk sinds 2009
In de regio Zuid-Holland Zuid zijn in totaal tien steunpunten vrijwilligerswerk, verspreid over de 17 gemeenten. In de Drechtsteden zijn drie steunpunten, in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden vijf en in de Hoeksche Waard twee.
In 2009 waren er in totaal acht steunpunten vrijwilligerswerk. Het is niet bekend of de toename van aantal steunpunten vrijwilligerswerk het gevolg is van een daadwerkelijke toename van vrijwilligers. Het is ook mogelijk dat dit het resultaat is van de invoering van de Wmo in 2007 waarbij de gemeenten de verantwoordelijkheid hebben te voorzien in de ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

Bronnen

laatst herzien: november 2016

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn