Sociale veiligheid

In de toekomst wordt een groter beroep gedaan op de eigen kracht van de burger en het benutten van de mogelijkheden van de sociale omgeving. De verwachting was dat het aantal meldingen huiselijk geweld/kindermishandeling zou verminderen. Deze afname was gebaseerd op de invoering van de meldcode waarbij de betrokken professional een grotere rol krijgt in het onderzoeken van een vermoeden van huiselijk geweld/kindermishandeling. De praktijk leert echter dat deze afname niet plaats vindt. Het tegenovergestelde vindt plaats, waardoor de trend van de afgelopen jaren waarin het aantal meldingen bij Veilig Thuis ZHZ toeneemt verder doorgezet. Veilig Thuis ZHZ bestaat sinds 1 januari 2015 en is ontstaan door de samenvoeging van het Advies Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en Het Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG). In de regio ZHZ is er vanaf 2015 één meldpunt voor huiselijk geweld/kindermishandeling. Het meldpunt Veilig Thuis biedt advies voor professionals en burgers, verricht consultatie en doet onderzoek als de veiligheid onvoldoende geborgd lijkt. Het meldpunt kan mede zorg dragen voor een intergrale aanpak en samenhang in de lokale en regionale aanpak.

Vanwege de extramuralisering komen meer mensen met een zorgbehoefte in wijken te wonen. Dit heeft gevolgen voor de zelfredzaamheid van een wijk.
De toekomst biedt kansen om samen met burgers de veiligheid in de wijken te vergroten en, door het activeren van de sociale omgeving, de veiligheid in huiselijke kring te verhogen.

Veiligheid is een basisbehoefte voor gezondheid en welzijn…

…zodat meer inwoners zich veilig voelen in Zuid-Holland Zuid
Het ervaren van veiligheid heeft positieve effecten op de gezondheid en gevoelens van welbevinden. Een opgeruimde straat met veel groen, goede verlichting en een kindvriendelijke omgeving hebben een positief effect op gezondheid. In de regio ZHZ is een positieve trend waarneembaar in het ervaren van veiligheid in de eigen buurt. Op de scholen, zowel het primair als voortgezet onderwijs, voelt 90% van de leerlingen en leerkrachten zich veilig. Er is een afname in veiligheidsgevoelens bij lesbische, homoseksuele en biseksuele jongeren.

…omdat huiselijk geweld een groot maatschappelijk probleem blijft
Huiselijk geweld is een ernstig volksgezondheid- en maatschappelijk probleem met grote gevolgen.
In Zuid-Holland Zuid geeft bijna 6% van de inwoners aan ooit slachtoffer geweest te zijn van huiselijk geweld (in Nederland (7,4%). Op basis van landelijke schattingen verwachten we in Zuid-Holland Zuid ongeveer 5.700 slachtoffers van huiselijk geweld per jaar.
Slachtoffers kunnen ernstige lichamelijke klachten hebben waaronder lichamelijk letsel, spier- en gewrichtspijnen en hoofdpijnen. Huiselijk geweld leidt vooral ook tot emotionele en psychische problemen, zoals nervositeit, angst, slaapproblemen, faalangst, depressie, suïcidale gedachten en posttraumatische stressstoornis. Ook zijn er duidelijke aanwijzingen dat kindermishandeling op latere leeftijd de kans op somatische aandoeningen als obesitas en astma verhoogt. Vaak zijn de effecten op de gezondheid nog vele jaren zichtbaar. De kans op het doorgaan van geweld van generatie op generatie is groot. Kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld hebben een aanzienlijke kans later zelf slachtoffer of pleger van huiselijk geweld te worden.

…omdat er sprake is van een toename van meldingen kindermishandelingen
Het aantal kinderen dat bij Veilig Thuis is aangemeld neemt nog steeds toe, zowel in Nederland als in Zuid-Holland Zuid. Dordrecht is al jaren koploper van alle gemeenten in Nederland met 4,5% gemelde kinderen (van alle kinderen in Dordrecht). In Zuid-Holland is dit 1,6% en in Nederland 0,9%. Recent onderzoek (2014) heeft aangetoond dat de verwerking van politiemeldingen van grote invloed is op het percentage gemelde kinderen bij het AMK. In Zuid-Holland Zuid worden alle politiemeldingen automatisch bij het AMK gemeld, in tegenstelling tot andere gemeenten. In de stadsregio Rotterdam wordt slechts 10% van de politiemeldingen bij het AMK aangemeld.
Wanneer de politiemeldingen van Zuid-Holland Zuid en Stadsregio Rotterdam vergeleken worden ligt het percentage gemelde mishandelde kinderen in stadsregio Rotterdam bijna 1% hoger dan in Zuid-Holland Zuid. De verschillen in percentages gemelde kinderen in Zuid-Holland Zuid lijkt vooral veroorzaakt te worden door de mate van stedelijkheid van een gemeente. Hoe stedelijker een gemeente hoe hoger het percentage gemelde kinderen in een gemeente is.
Nog altijd is het aantal meldingen kindermishandeling in Nederland, en ook de regio ZHZ, lager dan het daadwerkelijke aantal kinderen dat mishandeld wordt naar verwachting is.

...omdat het aantal meldingen bij Veilig Thuis blijft stijgen
De afgelopen vier jaar is er een constante stijging van het aantal meldingen van huiselijk geweld bij de voorloper van Veilig Thuis, het Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG). In 2010 hebben burgers, politie en professionals 1449 maal gemeld. In 2013 ontving het steunpunt 1572 meldingen. Als het aantal meldingen wordt afgezet tegen de landelijke verwachte meldingen (5.700) dan zijn veel casussen huiselijk geweld niet bekend bij het SHG of de politie. Onduidelijk is of dit komt omdat er nog veel onzichtbaar huiselijk geweld is of dat niet alle inzet van hulpverlening bekend is bij het SHG en of de politie.
De verwachting is dat door de wettelijk verplichte meldcode huiselijk geweld/kindermishandeling het aantal meldingen bij het SHG afneemt en het aantal consultatievragen toeneemt. De sociale wijkteams die de hulpverlening dichtbij de burger organiseren en de werkwijze van de meldcode zijn gericht op het zoveel mogelijk samen met de cliënt organiseren van de hulpverlening.
Indien nodig kan Veilig Thuis ZHZ geconsulteerd worden. Bijvoorbeeld over hoe een cliënt te motiveren stappen te zetten de eigen veiligheid en/of van de kinderen te borgen.

De effecten van decentralisaties zijn…

...burgers met zorgbehoefte gaan terug naar de wijk 
De trend is dat in toenemende mate een beroep gedaan wordt op de zelfredzaamheid van bewoners. De effecten van de decentralisatie (waarbij gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk zijn voor jeugdhulp, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen) is dat een burger met zorgbehoefte langer in de eigen omgeving verblijft. Deze ontwikkeling veroorzaakt een toename van minder zelfredzame burgers in de wijken. Zo signaleert de politie meer zogenoemde E-33 meldingen, dit is de politiecode voor verwarde personen. Vanwege de trend dat in toenemende mate beroep gedaan wordt op de zelfredzaamheid van bewoners, is het belangrijk om te investeren in o.a. vroegsignalering. Hiervoor is het van belang om tot een sluitende keten van zorgprofessionals en politie te komen. Daarnaast is het belangrijk om in een vroeg stadium de gevolgen voor de fysieke veiligheid mee te nemen bij advisering op het gebied van ruimtelijke ordening en woningbouw. Ook bij de risico inschatting van rampen en incidenten is het belangrijk rekening te houden met de grotere groep minder zelfredzame in de wijken.

…meer verantwoordelijkheid voor veiligheid bij burgers
Veiligheid is een kwetsbaar thema omdat het gaat over burgers die onvoldoende zelfredzaam zijn en soms hulp van buitenaf nodig hebben voor hun eigen veiligheid. In de nabije toekomst zijn burgers mede verantwoordelijk voor veiligheid in de eigen buurt. De inzet van burgerwachten, de buurtvaders en het schoonhouden van de eigen straat zijn hier voorbeelden van. In het kader van huiselijk geweld/kindermishandeling wordt ook inzet van het sociaal netwerk, zoals familie, buren en vrienden verwacht om de problemen en gevolgen van de onveiligheid op te vangen. In de toekomst zal steeds vaker een beroep gedaan worden op het sociaal netwerk en minder op professionele inzet.

…integrale aanpak huiselijk geweld/kindermishandeling nog meer van belang
Vanaf 2015 zijn gemeenten volledig verantwoordelijk voor de aanpak van geweld in huiselijke kring. Het betreft hier de verantwoordelijkheid voor alle vormen van geweld waarbij sprake is van een afhankelijkheidsrelatie en een aanpak op preventie, opvang & bescherming.
Met de transitie van de jeugdzorg naar de gemeenten wordt geadviseerd een integrale aanpak te realiseren en in samenhang te kijken naar huiselijk en seksueel geweld naast kindermishandeling. Van belang hierbij is o.a. goede diagnostiek en een hulpaanbod zodat mishandelde kinderen en hun ouders passende hulp krijgen om het geweld of de verwaarlozing te stoppen en om herhaling te voorkomen. Daarnaast zijn afspraken over taken, functies en verantwoordelijkheden belangrijk voor een sluitende aanpak.

De toekomst vraagt om…

…verhogen van de zelfredzaamheid van de wijk
Er zijn specifieke maatregelen nodig voor de groter wordende groep minder zelfredzamen. Dit kan door fysieke aanpassingen in de wijk of de woning en door het bevorderen van burenhulp. 

…differentiatie in de aanpak van huiselijk geweld / kindermishandeling 
Geadviseerd wordt onderscheid te maken in de ernst van geweld. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen evident en incidenteel geweld. Evident geweld betreft ernstige mishandeling waarbij vaak sprake is van fysiek en seksueel geweld. Bij incidenten gaat het over lichtere vormen zoals het gooien van een voorwerp of iemand bespotten. Door een differentiatie in de ernst van het geweld kan meer passende zorg geboden worden. Specialistisch waar nodig, generalistisch waar mogelijk.

…beter inbedden preventie van kindermishandeling in lokaal sociaal beleid
Preventie van kindermishandeling moet ingebed zijn in lokaal sociaal beleid, zodat risicofactoren als armoede, criminaliteit, drugsproblematiek en zwakke sociale verbanden worden bestreden met name door vroegtijdige signalering en een integrale aanpak. De decentralisatie van de jeugdzorg biedt de gemeente kansen een integrale aanpak te realiseren in de aanpak van huiselijk geweld/kindermishandeling.

…samenhang in de aanpak voor het realiseren van één gezin, één plan
Door de decentralisaties waar gemeenten een veel grotere verantwoordelijkheid krijgen om integrale zorg te bieden, worden multi-disciplinaire wijk- en buurtteams ingericht. Door in de wijken zichtbaar aanwezig te zijn verwacht men dat sneller hulp wordt gevraagd en geboden en ook dat snel zicht is op die burgers waar het niet goed mee dreigt te gaan. Voor het realiseren van één gezin, één plan en één regisseur is afstemming en samenhang noodzakelijk tussen de lokaal georganiseerde en regionaal georganiseerde netwerken. In het kader van veiligheid zijn heldere afspraken over verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen het veiligheidshuis, Veilig Thuis en de sociale wijk- en jeugdteams noodzakelijk.

laatst herzien: november 2016

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn