Ziekte en Zorg

In de toekomst zal het aantal chronisch zieken toenemen en blijven infectieziekten een risico voor de volksgezondheid. De organisatie van de zorg zal veranderen en vraagt om meer samenwerking en zorg dichtbij huis. De toekomst biedt kansen door beïnvloeding van leefstijl, inzet op preventie, vroegsignalering en medisch-technologische ontwikkelingen.

Het aantal chronisch zieken neemt toe...

...door groei en vergrijzing van de bevolking
Artrose is momenteel de meest voorkomende chronische ziekte in de regio Zuid-Holland Zuid (ZHZ), gevolgd door diabetes mellitus en gehoorstoornissen. De grootste ziektelast wordt veroorzaakt door psychische stoornissen, hart- en vaatziekten en kanker. Vrijwel alle ziekten en aandoeningen nemen toe, voornamelijk door groei en vergrijzing van de bevolking. Het aantal mensen met een ouderdomsziekte zoals artrose, coronaire hartziekten, gezichtsstoornissen en COPD zal dan ook (zowel in Nederland als in de regio ZHZ) het sterkst toenemen. Ook wordt er een forse stijging verwacht van het aantal dementiepatiënten. Voor de regio ZHZ wordt een toename verwacht van bijna 8.000 dementiepatiënten in 2014 naar bijna 13.000 in 2030. De grootste relatieve toename in ziekenhuisopnames wordt op het specialisme geriatrie verwacht.
Ook het aantal mensen met meer dan één chronische ziekte (in 2012 34% in de regio ZHZ) zal de komende jaren stijgen.

...door betere herkenning en behandeling
Een andere reden voor de stijging is dat bepaalde ziekten in een vroeger stadium worden ontdekt. Door bevolkingsonderzoek naar specifieke kankersoorten (bv. borstkanker en baarmoederhalskanker) worden deze in een eerder stadium ontdekt. De eerdere herkenning van symptomen (bv. bij dementie en depressie) door mantelzorgers en hulpverleners zorgt voor een stijging in het aantal bekende zieken. Daarnaast is behandeling van bepaalde chronische ziekten beter geworden, waardoor mensen langer blijven leven. Zo zijn de overlevingskansen van kankerpatiënten de afgelopen decennia langzaam gestegen.

Infectieziekten blijven risico voor volksgezondheid...

...door continue dreiging van uitbraken en epidemieën
Al jaren komen infectieziekteuitbraken en epidemieën langs. Oude en nieuwe infectieziekten blijven dreigen. In gebieden met een lage vaccinatiegraad, zoals de gemeenten Korendijk, Alblasserdam, Molenwaard, Leerdam en Hardinxveld-Giessendam in de regio Zuid-Holland Zuid, blijft een dreiging van epidemieën van kinderziekten zoals mazelen, rodehond en polio. Tijdens de mazelenuitbraak (mei 2013 – feb 2014) zijn in de regio ZHZ 651 bevestigde mazelenpatiënten gemeld.
Daarnaast worden meer infectieziekteuitbraken gezien, die door dieren (zoönose en voedsel) worden overgedragen, maar ook door het meenemen van infectieziekten door internationale reizigers en het ontstaan van multiresistente micro-organismen. Vaccinaties en hygiënemaatregelen, zoals op de juiste momenten handen wassen, blijven voor de preventie en bestrijding van infectieziekten belangrijk.
In het Nationaal Programma Preventie (NPP), 'Alles is gezondheid…' van het ministerie van Volksgezondheid, Wetenschap en Sport staat dat blijvende aandacht voor gezondheidsbescherming noodzakelijk is. In het kader van het NPP wordt de komende jaren speciaal aandacht besteedt aan zoönosen, antimicrobiële resistentie, aanpassingen van het Rijksvaccinatieprogramma, voedselveiligheid, verlichten van fysiek en psychisch belastend werk en gezonde leefomgeving.

...door een toename van antibioticaresistentie
De toename van het antibioticagebruik en de toenemende resistentie tegen antibiotica  is dit een probleem voor de volksgezondheid geworden. De behandeling van mensen met resistente bacteriën wordt moeilijker waardoor zij langer voor andere mensen besmettelijk kunnen blijven en een langere en complexere behandeling nodig hebben.
Ouderen hebben meer specifieke infectieziekten waarvoor vaker behandeling met antibiotica nodig is en de kans op antibiotica resistente infecties toeneemt. Door de vergrijzing neemt het aantal ouderen en daarmee dit risico toe.

De zorg verandert...

...van intramuraal naar extramuraal
In de zorg is een ontwikkeling gaande richting meer extramurale behandeling van (chronisch) zieken. De Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en ziekenhuiszorg bouwen de beddencapaciteit af, wat leidt tot een kortere ligduur en toename van dagbehandelingen. Tegelijk vindt een omslag plaats van tweede lijn naar eerste lijn (bv. huisarts) en van eerste lijn naar zelfmanagement. Zorg en ondersteuning wordt dus zo veel mogelijk thuis georganiseerd en er komt meer nadruk te liggen op zelfredzaamheid.  De lokale ketenzorg dementie probeert er, in de regio Waardenland onder andere door inzet van dementieconsulenten en ondersteuning van mantelzorgers, voor te zorgen dat dementiepatiënten zo lang mogelijk thuis kunnen wonen.
In de regio ZHZ wordt meer gebruik gemaakt van extramurale zorg dan in Nederland. Vooral ouderen maken gebruik van extramurale AWBZ-zorg.  De verwachting is dat het aantal ouderen dat zelfstandig woont, zal blijven toenemen. In 2030 zal waarschijnlijk 82% - 99% van de ouderen nog zelfstandig wonen.

...naar meer samenwerking en zorg dichtbij
Iedere gemeente is zelf verantwoordelijk voor de invulling van de jeugdzorg en de hervormingen van de WMO (decentralisaties). Alle gemeenten in Zuid-Holland Zuid kiezen voor deze invulling door middel van een jeugdteam, sociaal wijkteam, of een combinatie hiervan. Doordat de jeugdteams en sociale wijkteams vaak in de wijk worden georganiseerd, weten zij welke voorzieningen er zijn in de wijk en kunnen zij een goed beeld vormen van de problematiek en kansen in de wijk. Inwoners krijgen één duidelijk aanspreekpunt voor vragen over zorg en welzijn.
Hoe ouder mensen zijn, des te vaker zij contact met de huisarts hebben. Door de vergrijzing zal de vraag naar huisartsenzorg toenemen. Daarnaast worden mensen met psychische klachten vanaf 1 januari 2014 minder vaak doorverwezen naar een gespecialiseerde organisatie voor geestelijke gezondheidszorg. Een belangrijke rol in de begeleiding van psychische problemen wordt toegekend aan de praktijkondersteuner GGZ in de huisartsenpraktijk. Daarnaast zou de verhoogde eigen bijdrage van de zorgverzekering ertoe kunnen leiden dat mensen met klachten mogelijk terughoudender worden in het doen van een beroep op ziekenhuiszorg.

De toekomst biedt kansen...

...door beïnvloeding van leefstijl
Leefstijlfactoren zoals roken, te weinig bewegen, ongezonde voeding, alcoholgebruik en overgewicht zijn belangrijke risicofactoren voor een aantal veel voorkomende chronische ziekten. Zo is overgewicht een belangrijke risicofactor voor diabetes mellitus en hart- en vaatziekten. In de regio ZHZ was meer dan de helft van de volwassenen in 2012 te zwaar. Een afname van het aantal mensen met overgewicht kan tot een minder sterke stijging van het aantal patiënten met diabetes en coronaire hartziekten leiden.

…door inzet op preventie
Door de veranderingen in de zorg wordt steeds meer gekeken naar het verhogen van zelfredzaamheid, inzet van het sociaal netwerk en pas in een later stadium de inzet van professionele zorg. Preventie sluit hierbij aan en kan hogere zorgkosten in de toekomst voorkomen. Voorbeelden hiervan  zijn: preventieve maatregelen om overbelasting van mantelzorgers te voorkomen en preventie bij ouderen, zoals preventie van eenzaamheid en preventie rondom veiligheid (zoals valpreventie en brandpreventie) zodat ouderen langer zelfredzaam zijn.
 
… door vroegsignalering
De Jeugdgezondheidszorg bereikt bijna alle kinderen en  jongeren. Door deze periodieke gezondheidsonderzoeken komen (gezondheids)problemen vroegtijdig aan het licht en kan waar nodig in een vroeg stadium hulp geboden worden.
Op 1 januari 2014 is een landelijk bevolkingsonderzoek naar darmkanker gestart. Met het bevolkingsonderzoek kan darmkanker worden voorkomen of in een vroegtijdig stadium worden ontdekt en behandeld. Als darmkanker vroegtijdig wordt ontdekt, is de kans op genezing groter en de behandeling minder zwaar.

...door medisch-technologische ontwikkelingen
De mogelijkheden in de zorg door medisch-technologische ontwikkelingen nemen toe. De rol van de ICT wordt steeds groter, voorbeelden zijn E-health, gezondheidsapps en het Elektronisch Patiëntendossier. Hierdoor is het mogelijk om steeds meer zorg op maat te leveren, maar daarnaast komt er steeds meer een ethische discussie en wordt de vraag relevant: Willen we alles? En kunnen of willen we dit betalen? Denk bijvoorbeeld aan het printen van organen uit een 3D-printer en intensieve, dure kankerbehandelingen.

De toekomst vraagt om meer samenwerking...

...in de zorg
Door de veranderingen in de zorg en de ambitie om de zorg dichtbij huis te organiseren, wordt de samenwerking tussen huisarts en andere zorgaanbieders, sociale wijkteams en jeugdteams, zorgaanbieders onderling en de samenwerking tussen formele en informele zorg steeds belangrijker. Een voorbeeld van een samenwerkingsverband is het nazorgproject Reload: dit is een samenwerkingsverband tussen Albert Schweitzer ziekenhuis, Rivas Zorggroep en Internos om patiënten met longproblemen en een hoge ziektelast thuis te begeleiden
Multidisciplinaire zorg in ziekenhuizen wordt steeds belangrijker door de stijging van het aantal mensen met meer dan één chronische ziekte. Daarnaast worden patiënten steeds vaker extramuraal behandeld, waardoor een goede afstemming tussen organisaties extra van belang is.
Ook is er een landelijke ontwikkeling gaande naar meer concentratie van specialistische zorg. Patiënten kunnen voor bepaalde specifieke behandelingen misschien niet in hun eigen ziekenhuis terecht, maar in een ander ziekenhuis dat hierin gespecialiseerd is. Ook de Spoedeisende hulp (SEH) zal in de toekomst meer geconcentreerd worden in bepaalde ziekenhuizen. Samenwerking tussen ziekenhuizen is van belang voor het delen van kennis en kunde en een optimale behandeling van patiënten.
Door de verschuiving van tweedelijns zorg naar eerstelijns zorg, waarbij meer zorg en preventie in de huisartsenpraktijk wordt uitgevoerd (ketenzorg COPD, diabetes) is de samenwerking tussen eerstelijns en tweedelijns zorg steeds belangrijker aan het worden.

...tussen arbeid, onderwijs en zorg
Op scholen wordt vanaf 1 augustus 2014 het passend onderwijs ingevoerd. Scholen hebben daarbij een zorgplicht: voor een leerling die extra ondersteuning nodig heeft, moet de school een passende plek zoeken. Samenwerking tussen de sector zorg en onderwijs is daarom van belang.
De komende jaren zal het aantal chronisch zieken en het aantal mensen met meer dan één chronische ziekte toenemen. De groep 20 t/m 65-jarigen met een chronische ziekte en zonder beperkingen heeft bijna net zo vaak een betaalde baan als niet chronisch zieken. De groei van het aantal chronische zoeken zou kunnen leiden tot een groeiende vraag naar aangepaste werkplekken/werksituaties. In de pilot ‘arbeidsmatige dagbesteding’ in de Alblasserwaard -Vijfheerenlanden worden beschut werken en dagbesteding met elkaar verbonden door een samenwerking tussen Avelingengroep, Syndion, Yulius en RSD AV.
De toename van chronisch zieken leidt ook tot meer beroep op mantelzorgers. Dit kan leiden tot een veranderende behoefte van de werkende mantelzorger, zoals flexibelere werktijden. In tijden van economische crisis en verminderde baanzekerheid kunnen mensen hun operaties uitstellen omdat zij hun ziekteverzuim zo laag mogelijk willen houden uit angst voor ontslag. Samenwerking tussen de sector zorg en arbeid en preventie op de werkvloer is daarom van belang.

...tussen informele en formele zorg
De veranderingen in de prevalentie van ziekten en de ontwikkelingen in de zorg zal de vraag naar mantelzorgers en vrijwilligers doen toenemen. Veranderingen in de zorg zijn gericht op meer eigen regie voor de patiënt, langer thuis wonen en meer inzet van het eigen netwerk en informele zorg. Dit zal een groter beroep doen op de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers. Ondersteuning en het betrekken van mantelzorgers en vrijwilligers is daarom van belang.


Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn