Omvang Langdurige zorg en Ondersteuning

De langdurige zorg en ondersteuning is onlangs hervormd. Cijfers over de nieuwe situatie zijn nog niet beschikbaar en gaan in dit onderdeel over de situatie voor de transitie. Binnen de intramurale zorg is de sector voor verpleging en verzorging het grootst. Binnen deze sector is een stijging gaande richting meer indicaties voor de zwaardere zorgzwaartepakketten. In Zuid-Holland Zuid wordt in vergelijking met heel Nederland meer gebruik gemaakt van extramurale zorg.

Relatief veel cliënten in verpleeg- of verzorgingshuis in Hoeksche Waard
In de regio Zuid-Holland Zuid zijn 5975 cliënten die een indicatie hebben voor verblijf in instelling voor verpleging en verzorging. Onder 65-plussers zijn er in de Hoeksche Waard relatief veel cliënten die in een zorginstelling verblijven voor verpleging en verzorging (118 per 1000 65-plussers.
In de regio's Drechtsteden en Alblasserwaard-Vijfheerenlanden zijn dit er relatief minder (respectievelijk 74 en 72 per 1000 65-plussers). 

Tabel 1: Aantal intramurale cliënten met verpleging en verzorging, en aantal cliënten per 1.000 65-plussers (Bron: CIZ peildatum 1-1-2013)

  Aantal intramurale cliënten met verpleging en verzorging per 1000 65-plussers
Drechtsteden 3065 74
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 1355 72
Hoeksche Waard 1555 118
Zuid-Holland Zuid 5975 82

 

Er is geen één op één relatie tussen het aantal indicaties en de daadwerkelijk verzilverde zorg (het gebruik). Dit kan onder andere komen doordat de geïndiceerde zorg niet altijd verzilverd wordt bijvoorbeeld doordat men nog op zorg moet wachten of er een verandering is opgetreden in de zorgvraag. Andersom komt het ook voor dat personen gebruik maken van zorg zonder dat zij hiervoor een indicatie hebben. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat er een indicatie is afgegeven voor 2009 (toen er nog niet volledig geregistreerd werd).

Landelijk gezien ligt het daadwerkelijke gebruik van intramurale zorg voor verpleging en verzorging 20 tot 25% lager dan het aantal indicaties.

Verpleging en verzorging de grootste intramurale sector
In de regio Zuid-Holland zuid woont het grootste aandeel intramurale cliënten in een instelling voor verpleging en verzorging. Het aantal intramurale cliënten dat in een instelling voor verpleging en verzorging is tussen 1 januari 2013 en 1 januari 2015 6% gedaald (van 5030 cliënten naar 4730). Deze trend is in lijn met het Wmo beleid (2015) waarin mensen zo lang mogelijk thuis laten wonen een belangrijk onderwerp is. Intramurale cliënten binnen de sector gehandicaptenzorg zijn vooral cliënten met een verstandelijke beperking. Rond de 10% van de indicaties voor intramuraal verblijf is voor de sector Geestelijke Gezondheidszorg.

Figuur 1: Intramurale zorg in Zuid-Holland Zuid naar sector op 3 peildata (Bron: CIZ Basisrapportage tot 1 januari 2015)
fig1 omvang langdurige zorg
Stijging in de zwaardere zorgzwaartepakketten
Het aantal cliënten dat in een instelling voor verpleging en verzorging blijft neemt af (Figuur 1). Deze afname zit hem vooral in het aantal indicaties voor de minder zware ZZP’s (zie figuur 2). De afname komt omdat per 1 januari 2013 geen indicaties voor intramurale zorg in de verpleging en verzorging worden afgegeven voor de  minder zware problematiek. Verder is in figuur 2 te zien dat het aantal indicaties voor intramurale zorg voor de zwaardere ZZP’s (vanaf VV05) in de sector Verpleging en Verzorging lijkt toe te nemen.  

Figuur 2: Aantal cliënten met een geldige indicatie voor intramurale AWBZ-zorg in de sector verpleging en verzorging op 3 peildata in regio Zuid-Holland Zuid (Bron: CIZ Basisrapportage tot 1 januari 2015).

 fig2 omvang langdurige zorg

Meer extramurale zorg in Zuid-Holland Zuid dan in Nederland
In Zuid-Holland Zuid ligt het gebruik van extramurale zorg in 2011 2% hoger dan in heel Nederland (gecorrigeerd voor bevolkingssamenstelling naar leeftijd en geslacht). Landelijk neemt de extramurale zorg 58% van het aantal AWBZ-indicaties voor zijn rekening.
In Gorinchem en Strijen ligt het gebruik van extramurale zorg 19% hoger dan landelijk; in Korendijk en Hendrik-Ido-Ambacht 15% en 14% lager dan landelijk (in 2011; gecorrigeerd voor lokale bevolkingssamenstelling naar leeftijd en geslacht).

Figuur 3: Trends (aantal personen per 1.000 inwoners) in extramurale zorg in Zuid-Holland Zuid ten opzichte van landelijk (Bron: CAK, CIZ bewerkt door RIVM)
fig3 omvang langdurige zorg

In Tabel 2 staat het relatieve gebruik van AWBZ-zorg. Onder 65 plussers is het gebruik veel intensiever dan onder 18 plussers. De verschillen tussen de subregio’s per type zorg zijn hetzelfde onder 18 plussers als onder 65 plussers. Persoonlijke verzorging wordt het meest intensief gebruikt in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (27 per 1000 18+; 141 per 1000 65+) en het minst intensief in de Hoeksche Waard (23 per 1000 18+; 117 per 1000 65+). Verpleging, individuele begeleiding en groepsbegeleiding worden zowel onder 18+ als onder 65+ het meest intensief gebruikt in Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en het minst intensief gebruikt in de Hoeksche Waard (Tabel 4).

Tabel 2: (Relatief) gebruik AWBZ-extramurale zorg naar regio in Zuid-Holland Zuid (Bron: CBS Maatwerkstapelingsmonitor en bevolkingsgegevens 2011)

  Persoonlijke verzorging
  Aantal personen per 1000 18+ per 1000  65+
Drechtsteden 5270 25 128
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 2650 27 141
Hoeksche Waard 1545 23 117
Zuid-Holland Zuid 9465 25 129

 

  Verpleging
  Aantal personen per 1000 18+ per 1000 65+
Drechtsteden 2190 10 53
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 1210  12  65
Hoeksche Waard 680 10  51 
Zuid-Holland Zuid 4080  11  56 

 

  Individuele begeleiding
  Aantal personen per 1000 18+ per 1000 65+
Drechtsteden 2125 10 51
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 1130 11 60
Hoeksche Waard 460  7 35
Zuid-Holland Zuid 3715 10 51

 

  Groepsbegeleiding
  Aantal personen per 1000 18+ per 1000 65+
Drechtsteden 1190 6 29
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 610 6 33
Hoeksche Waard 350 5 26
Zuid-Holland Zuid 2150 6 29

 

Extramuralezorg: persoonlijke verzorging van cliënten met somatische aandoeningen de hoogste zorgomvang
In tabel 3 staat voor verschillende cliëntgroepen de zorgomvang weergegeven opgesplitst naar dominante grondslag. Persoonlijke verzorging wordt het meest gebruikt door cliënten met somatische aandoeningen (79% van alle indicaties Persoonlijke Verzorging zijn voor somatische aandoeningen). Niet in de tabel 3 weergegeven is dat 77% van de indicaties voor cliënten met somatiek als dominante grondslag die gebruik maken van Persoonlijk Verzorging voor rekening van de groep komt die 75 jaar of ouder is. Voor cliënten met een lichamelijke beperking ligt het gemiddeld aantal uren per week voor persoonlijke verzorging het hoogst.
Vooral de groep cliënten met een psychiatrische of psychische stoornis en/of die met een verstandelijke beperking maakt gebruik van individuele begeleiding.
De groep cliënten met een verstandelijke beperking hebben het meest vaak een indicatie groepsbegeleiding.
Kortdurend verblijf wordt het meest gebruikt door cliënten met een verstandelijke beperking.
Cliënten met zintuiglijke beperkingen maken het minst gebruik van zorg zonder verblijf.

Tabel 3: Aantal cliënten en gemiddelde duur (per week) per type zorg opgesplitst naar grondslag in de regio Zuid-Holland Zuid (Bron: CIZ Basisrapportage; peildatum 1 januari 2015)

  Persoonlijke verzorging Begeleiding individueel
  n cliënten n uren n cliënten n uren
SOM 6735 4,9 245 2,6
PG 380 6,4 100 1,9
PSY 240 4,2 1400 2,7
LG 670 10,2 270 3,3
VG 465 7,2 1425 3,5
ZG 30 4,6 55 2,5
Totaal 8520 5,5 3500 3,0

 

  Groepsbegeleiding Kortdurend verblijf
  n cliënten n dagdelen n cliënten n etmalen
SOM 375 5,0 5 1,6
PG 410 5,3    
PSY 435 4,8 5 1,1
LG 240 5,1 20 1,2
VG 740 4,8 240 1,2
ZG 25 3,2    
Totaal 2230 4,9 280 1,2

 


In tabel 4 staat het aantal cliënten en de gemiddelde zorgomvang per week weergegeven voor de AWBZ-functies Verpleging en Behandeling groep per dominante grondslag.
Verpleging is het meest voor cliënten met somatische aandoeningen; het gemiddelde aantal uren per week is het hoogst voor mensen met een indicatie voor een lichamelijke beperking.
Behandeling groep wordt het meest verleend aan cliënten met een verstandelijke beperking. Zowel wat betreft het aantal cliënten als het gemiddeld aantal dagdelen zorg per werk.

Tabel 4: Aantal cliënten en gemiddelde duur (per week) per type zorg opgesplitst naar grondslag in de regio Zuid-Holland Zuid (Bron: CIZ Basisrapportage; peildatum 1 januari 2015)

  Verpleging Behandeling groep
  n cliënten n uren n cliënten n dagdelen
SOM 2270 3,0 25 4,6
PG 85 3,0    
PSY 40 4,0    
LG 210 5,9 20 4,8
VG 50 3,0 190 7,4
ZG 2270 3,0  25  4,6
Totaal 2655 3,2 285 6,8

 

In tabel 5 staat het aantal cliënten waarvan de extramurale AWBZ-zorg op 1 januari 2015 wordt overgeheveld naar de gemeentes. Dit betreft 17% van de Persoonlijke Verzorging, 86% van Begeleiding Individueel, 78% van Groepsbegeleiding en 33% van het Kortdurend Verblijf.

Tabel 5: Aantal cliënten dat per 1-1-2015 overgaat naar de Wmo en de gemiddelde duur (per week) per type zorg opgesplitst naar grondslag in de regio Zuid-Holland Zuid (Bron: CIZ Op weg naar andere zorg; peildatum 1 januari 2014)

  Persoonlijke verzorging Begeleiding individueel
  n cliënten n uren n cliënten n uren
SOM (375) (8,3) 220 2,5
PG (310) (6,6) 105 1,9
PSY 240 4,2 1400 2,7
LG (255) (11,9) 220 3,2
VG 155 6,3 1015 3,4
ZG 25 4,4 50 2,4
Totaal 1365 7,5 3010 2,9

 

  Groepsbegeleiding Kortdurend verblijf
  n cliënten n dagdelen n cliënten n etmalen
SOM 360 5 5 1,8
PG 425 5,3    
PSY 435 4,8 5 1,1
LG 220 5,2 10 1,1
VG 295 7,5 65 1,1
ZG 15 3,8    
Totaal 1755 5,5 110 1,2

 

*voetnoot: de aantallen cliënten met dominante grondslag SOM, PG of LG gaan niet over naar de Wmo. Deze cliënten staan tussen haakjes vermeld omdat zij een combinatie vormen met een functie die wel naar de Wmo gaat.

Ouderen blijven langer thuis wonen
Tussen 1999 en 2011 bleven meer ouderen zelfstandig wonen. Onder 75-85 jarigen is het aandeel zelfstandig wonenden gestegen van 90% naar 95%; onder ouderen van 85-plus steeg dit aandeel tussen 1999 en 2011 van 63% naar 78%

De verwachting is dat het aandeel en aantal ouderen met een eigen huis zal blijven toenemen. Zeker gezien de maatregelen die vanuit de overheid genomen worden om het zelfstandig wonen op oudere leeftijd te bevorderen. De stuurgroep AWBZ Drechtsteden schat in dat in de Drechtsteden tussen de 82% en 99% van de 65 plussers in 2030 nog zelfstandig woont (tabel 6).

Tabel 6: Schatting van het percentage zelfstandig wonende ouderen en aantal (N) ouderen in verzorgings- of verpleeghuizen in 2030 (Bron: Planbureau voor de leefomgeving ‘Vergrijzing en woningmarkt’; bewerkt door Stuurgroep AWBZ Drechtsteden, 2013).

  55-65 jaar 65-75 jaar
  n zelfstandig n zorginstelling n zelfstandig n zorginstelling
2030 52.583 531 47.257 477
% 99 1 99 1

 

  75-85 jaar 85 jaar e.o.
  n zelfstandig n zorginstelling n zelfstandig n zorginstelling
2030 32.572 1.357 10.293  2.260
% 96 4 82 18

 

In Zuid-Holland Zuid maakt 15% van de 65- plussers gebruik van thuiszorg
In de regio Zuid-Holland Zuid geeft 15% van de 65- plussers aan het afgelopen jaar gebruik te hebben gemaakt van thuiszorg. Vrouwen maken vaker gebruik van thuiszorg (21%) dan mannen (9%). Mensen met een lagere opleiding hebben vaker contact met de thuiszorg (18%) dan hoog opgeleiden (8%). Met de leeftijd neemt het gerapporteerde gebruik van thuiszorg toe (65-74 jaar: 5%; 75-84 jaar: 23%; 85 jaar en ouder: 54%). Gebruik van thuiszorg onder mensen jonger dan 65 jaar wordt aanzienlijk minder vaak gerapporteerd (19-34 jaar: 1,3%; 35-49 jaar: 1,4%; 50-64 jaar: 1,9%).

Relatief hoog gebruik van huishoudelijke hulp in de Drechtsteden
Het gebruik van Wmo huishoudelijke hulp is het hoogst in de Drechtsteden en het laagst in de Hoeksche Waard.

Tabel 1: (Relatief) gebruik Wmo huishoudelijke hulp (Bronnen: Maatwerkstapelingsmonitor 2011 en bevolkingsgegevens CBS)

Wmo huishoudelijke verzorging
  Aantal personen per 1000 18+ per 1000 65+
Drechtsteden 7980 38 193
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 3025 30 161
Hoeksche Waard 1840 28 139
Zuid-Holland Zuid 12845 34 175

 

Bronnen

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40
    Postbus 166

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn