Rubbergranulaat en gezondheid

1. Aanleiding
Door de uitzending van Zembla van 5 oktober 2016 is  er maatschappelijke onrust ontstaan over de  risico’s voor de gezondheid van het spelen op kunstgrasvelden die ingestrooid zijn met rubbergranulaat. Dit rubbergranulaat is afkomstig van oude vermalen autobanden. Er zijn vooral zorgen over het risico op het krijgen van kanker, meer in het bijzonder  leukemie en lymfeklierkanker bij kinderen. Op 27 november 2016 heeft de NOS aandacht besteedt aan een onderzoek van de bandenbrachevereniging VACO. Ook deze berichtgeving kan hebben geleid tot ongerustheid.

2. PAK’s in rubbergranulaat
Gerecycled rubber bevat kankerverwekkende stoffen. De belangrijkste hiervan zijn PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen). In het dagelijks leven komen we op meerdere manieren met deze PAK in aanraking, bijvoorbeeld via uitlaatgassen van auto’s, rook van houtkachels, sigarettenrook en gebarbecued vlees.

3. Gezondheidsrisico PAK’s
Er is pas sprake van een mogelijk gezondheidsrisico als er daadwerkelijk blootstelling is aan de betreffende stoffen. Deze stoffen moeten bovendien in het lichaam worden opgenomen en daar de normale functie verstoren. Blootstelling kan plaatsvinden via inademing van vluchtige bestanddelen, via huidcontact of via het inslikken van rubberkorrels. Er is een aantal onderzoeken gedaan naar de opname van kankerverwekkende stoffen in het lichaam bij het spelen en sporten op kunstgras met rubbergranulaat. Uit deze onderzoeken zijn geen aanwijzingen gekomen dat de stoffen uit het rubbergranulaat in het lichaam van de sporters worden opgenomen. De inschatting van deskundigen van zowel GGD als RIVM is daarom dat de blootstelling bij het sporten op een veld met rubbergranulaat zo laag is dat er geen gezondheidseffecten door ontstaan.

De discussie over de risico’s voor de gezondheid wordt deels gevoed door onduidelijkheid over de norm waaraan het rubbergranulaat moet voldoen.

4. Aan welke norm moet rubbergranulaat voldoen?
De discussie over de risico’s voor de gezondheid wordt deels gevoed door onduidelijkheid over de norm waaraan het rubbergranulaat moet voldoen. De vraag is of rubbergranulaat een (consumenten)artikel is of een mengsel. De eisen die gesteld worden aan consumentenproducten met kankerverwekkende PAK zijn vele malen strenger dan de eisen voor mengsels. De EU is van mening dat het om een mengsel gaat:
“Furthermore, as regards the rubber crumb infill used in synthetic turf, the rubber is present in the form of loose small granules which are comparable to pellets for plastic materials. As in the case of such pellets, these granules are not articles but mixtures.” 
In december 2015 is de norm voor consumentenproducten in Nederland aangescherpt.

5. Maatschappelijke zorgen
De GGD draagt bij aan een optimale ontwikkeling van kinderen door preventie van ziekte en stimulering van gezond gedrag. Voor de motorische, lichamelijke en sociale ontwikkeling is het goed om deel te nemen aan sporten in verenigingsverband. Voetbal biedt een goede mogelijkheid hiertoe, omdat het een laagdrempelige sport is met veel verenigingen en niveaus. De GGD neemt de maatschappelijke zorgen dan ook serieus, volgt de ontwikkelingen nauwgezet en zal indien nodig de gebruikers van de velden informatie en advies geven. 

6. Nader onderzoek RIVM
Op verzoek van minister Schippers is het RIVM onlangs een onderzoek gestart. Doel van dit onderzoek is tweeledig. Ten eerste wordt het rubbergranulaat van 100 velden, verspreid over het land, bemonsterd en geanalyseerd om een beeld te krijgen van de samenstelling van rubbergranulaat. Ten tweede wordt een wetenschappelijke literatuurstudie uitgevoerd om een kennisoverzicht te krijgen van de gezondheidsaspecten van rubbergranulaat. Het onderzoek is naar verwachting rond de jaarwisseling afgerond. Het onderzoek van het RIVM beantwoordt waarschijnlijk niet alle vragen, maar geeft mogelijk wel handvatten voor beslissingen over het gebruik van kunstgras met rubbergranulaat en vervolgonderzoek. De resultaten worden half december verwacht.

7. Onderzoek bandenbranchevereniging VACO
De VACO heeft in november 2016 op 60 kunstgrasvelden in Nederland het rubbergranulaat onderzocht. De resultaten leveren geen nieuwe informatie qua gezondheid op: het rubber op de velden bevat kankerverwekkende stoffen. De normen voor deze stoffen in mengsels wordt niet overschreden, de normen voor consumentenproducten vaak wel. Het onderzoek zegt echter niets over de daadwerkelijke blootstelling en daarmee over de gezondheidsrisico’s. Wij wachten de resultaten van het RIVM-onderzoek af dat mogelijk meer over blootstelling zegt.  Wij hopen de resultaten van het VACO-onderzoek dan ook beter te kunnen duiden.

8. Alternatieven voor rubberen korrels
Er wordt op dit moment door verschillende partijen nagedacht over alternatieven voor gerecycled rubbergranulaat. Als alternatieven worden naast TPE (thermoplastisch elastomeer, een synthetische rubber) ook kokos en kurk genoemd. Het is belangrijk te beseffen dat ook natuurlijke materialen nadelen kennen, zoals kans op allergie (kokos) of schimmelvorming (kurk). 

9. Conclusie en adviezen van de GGD 
De conclusie van de GGD en haar adviezen zijn gebaseerd op de huidige wetenschappelijke kennis. Indien onderzoek nieuwe inzichten oplevert, zal het GGD-advies zo nodig aangepast worden. Op basis van de huidige kennis zijn er geen aanwijzingen dat het sporten op kunstgrasvelden, ingestrooid met rubbergranulaat leidt tot risico’s voor de gezondheid. De GGD is dan ook van mening dat de velden gewoon gebruikt kunnen worden. Het is goed dat er nagedacht wordt over alternatieven voor rubbergranulaat. De GGD acht het wel van belang dat ook bij alternatieven gekeken wordt naar de mogelijke gezondheidsrisico’s.

Omdat lichaamsbeweging belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen adviseert de GGD om vooral te blijven sporten. Sommige ouders zullen zich echter, ondanks de conclusies van de GGD,  toch zorgen maken. Zij kunnen natuurlijk zelf overwegen om bepaalde maatregelen te nemen om de kans op contact met rubbergranulaat  zo klein mogelijk te maken. Eenvoudige maatregelen zijn de gebruikelijke hygiënische adviezen waardoor intensief en langdurig contact met het rubbergranulaat vermeden wordt:

  • douchen na het sporten en schone kleding aantrekken;
  • sportschoenen en –kleding buiten uitkloppen;
  • open wonden of schaafwonden goed schoonmaken en af dekken voor het spelen op het veld;
  • ervoor zorgen dat kinderen de korrels niet in hun mond krijgen.

Meer informatie kunt u vinden op;

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn