Adviezen Mantelzorg

Van mensen wordt steeds meer verwacht dat zij een actieve rol op zich nemen in de zorg voor hun eigen gezondheid en ziekte en die van hun naasten. De druk op mantelzorgers en vrijwilligers zal daardoor oplopen. Met mantelzorgondersteuning, deskundigheidsbevordering van professionals en meer vrijwilligers in de zorg kan de druk bij mantelzorgers verlicht worden.

In Dordrecht voelt 9% van de mantelzorgers zich zwaar belast
In Dordrecht heeft 21% van de volwassenen het afgelopen jaar mantelzorg verleend. Geen van de vier wijken (Stadsdeel Oost, Stadsdeel Noord, Combiwijk Krispijn en Combiwijk Crabbehof/Wielwijk) wijkt af van het gemiddelde percentage mantelzorgers in Dordrecht. Van de 19.000 mantelzorgers in Dordrecht is 59% vrouw en 41% man en voelt 9% zich zwaar belast. De gemiddelde leeftijd is 51 jaar en meer dan de helft (59%) van de mantelzorgers heeft betaald werk. Van de volwassenen in Dordrecht verleende 14% intensieve of langdurige mantelzorg.

De druk op mantelzorgers zal toenemen, het aantal mantelzorgers en vrijwilligers niet
In de toekomst zal de arbeidsparticipatie toenemen (vrouwen en 65 tot 67-jarigen). Dit zal naar verwachting maken dat mensen minder tijd over hebben voor mantelzorg of vrijwilligerswerk. De verwachting is dat het aantal mantelzorgers in de toekomst niet sterk zal toenemen. Wel zal de druk op de mantelzorgers toenemen als gevolg van de vergrijzing en een groter beroep op informele zorg als gevolg van de transities. De groep Dordtenaren van 65 jaar en ouder zal het sterkst groeien, namelijk met 28% ten opzichte van 2014. De groep van 85-plussers groeit met 13%. De vergrijzing heeft allerlei maatschappelijke gevolgen, onder andere op het gebied van de gezondheidszorg en de ouderenzorg. Ook gemeentelijke bezuinigingen, bijvoorbeeld op het terrein van hulp bij het huishouden zorgt voor meer druk bij mantelzorgers. Overbelasting van mantelzorgers kan leiden tot situaties van ontspoorde zorg en (ouderen)mishandeling. Mantelzorgers kunnen ondersteuning krijgen van vrijwilligers. De vrijwillige inzet in de zorg is echter minimaal.

Ondersteuning van mantelzorgers
Mantelzorgondersteuning bestaat uit het organiseren van informatie, advies, begeleiding, respijtzorg en emotionele- en praktische steun voor mantelzorgers. Het gebruik van mantelzorgondersteuning is verbeterd ten opzichte van 2009, met name de voorzieningen rondom informatieverstrekking, advies, begeleiding en emotionele steun. Er is aandacht voor de relatie tussen mantelzorg, professionele zorg en vrijwilligers. In de praktijk moet dit vaak nog vorm krijgen. De uitvoering van mantelzorgondersteuning in Dordrecht is in handen van MEE Drechtsteden.

Versterking van de informele zorgstructuur en afstemming tussen informele en formele zorgverleners
Mede door de transities in het sociaal domein komt het accent te liggen op eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en het sociale netwerk. Het wordt steeds belangrijker om te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken en uitvallen als gevolg van de toegenomen druk. In Dordrecht ziet de Dienst Gezondheid & Jeugd de volgende kansen en aanknopingspunten:

1. Deskundigheidsbevordering van zorg- en welzijnsprofessionals
Mantelzorgers komen, omdat ze voor een zieke of hulpbehoevende zorgen, in aanraking met zorg- of welzijnsprofessionals, zoals huisartsen, medewerkers van een sociaal wijkteam of medewerkers van het Wmo-loket. Op dit moment maken met name mantelzorgers, die dreigen overbelast te raken, gebruik van de ondersteuningsmogelijkheden.
Ter voorkoming van overbelasting is het van belang dat  professionals mantelzorgers vroegtijdig in beeld krijgen en hen actief verwijzen naar ondersteuningsmogelijkheden.
Door deskundigheidsbevordering bij zorg- en welzijnsprofessionals (met name de huisarts) worden vaardigheden vergroot met betrekking tot het vroegtijdig signaleren van een ondersteuningsbehoefte bij mantelzorgers, de kennis over mantelzorg en bestaande mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning. In Dordrecht-West kunnen ook de sociale wijkteams een rol bij spelen bij het signaleren van een ondersteuningsbehoefte.

2. Vrijwilligers ter ontlasting van mantelzorgers
Ondersteuning door vrijwilligers bij mantelzorgtaken kan helpen om het mantelzorgen vol te houden. Respijtzorg door vrijwilligers kan uitkomst bieden bij het ontlasten van de mantelzorger. Dit vereist voldoende goed getrainde vrijwilligers die zich willen inzetten voor de zorg. Deskundige begeleiding en scholing van vrijwilligers is hiervoor nodig. Dit is ook essentieel om vrijwilligers te behouden.
Het werven van vrijwilligers die zich willen inzetten voor verzorgende taken is ook van belang. Dit kan bijvoorbeeld door de baby-boom generatie expliciet uit te nodigen vrijwilligerswerk te doen of door in te spelen op de ‘nieuwe vrijwilliger’. Deze zoekt vrijwilligerswerk dat bij hem/haar past, bijdraagt aan de eigen ontwikkeling en afgebakend is in de tijd. De ‘nieuwe vrijwilliger’ is niet zozeer verbonden aan een organisatie.

3. Mantelzorgondersteuning met extra inzet op mantelzorgers met een groter risico op overbelasting
De bekendheid van het huidige ondersteuningsaanbod bij mantelzorgers kan nog flink verhoogd worden. Het is daarnaast belangrijk om extra in te zetten op ondersteuning van mantelzorgers met een groter risico op overbelasting. Dit zijn onder andere spilzorgers, mantelzorgers van GGZ patiënten (met name mantelzorgers van dementiepatiënten), jonge mantelzorgers en mantelzorgers die zorg combineren met een baan. Dit laatste kan door bedrijven te stimuleren een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid te voeren.

4. Erkenning en waardering van mantelzorgers
Erkenning van het belang van mantelzorg, aandacht en de waardering voor mantelzorgers zijn essentieel. Via lokale media, op de dag van de mantelzorger (10 november), bij de huisarts of het Wmo-loket kunnen mensen bewust gemaakt worden van hun rol als mantelzorger.
Ook een financiële blijk van waardering voor mantelzorgers is van belang (mantelzorgcompliment). Mantelzorgers maken vaak extra kosten als gevolg van hun mantelzorgtaken (bijvoorbeeld reiskosten). Een financiële blijk van waardering  wordt erg op prijs gesteld door mantelzorgers.

De Dienst Gezondheid & Jeugd monitort de gezondheidssituatie van de jeugd, volwassenen en ouderen in de regio Zuid-Holland Zuid.

Stichting MEE en het mantelzorgplatform Zuid-Holland Zuid hebben meegewerkt aan de totstandkoming van het regionaal beeld met betrekking tot mantelzorg.

Bronnen

  • Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2009, GGD ZHZ;
  • Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2012, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ;
  • De Klerk M. & de Boer A. (2013). Informele zorg in Nederland. Een literatuurstudie naar mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg. Den Haag: SCP;
  • Nienhuis T, Doelman-van Geest H.A., Hoffmans T.E.M., Hijnekamp M.J.G., de Wit J.P. (2013). Beter voor elkaar? Een vergelijking van mantelzorg- en vrijwilligerswerkbeleid in Zuid-Holland in 2009 en 2012. Den Haag: Tympaan Instituut;
  • Peeters J, Werkman W, Francke A.L. (2012). Dementiemonitor Mantelzorg. Problemen, zorgbehoeften, zorggebruik en oordelen van mantelzorgers. Utrecht: Nivel;
  • Wouter Mensink, Anita Boele, Pepijn van Houwelingen (2013). Tweede Wmo-evaluatie Deelrapport Vrijwillige inzet en initiatieven. Vrijwillige inzet en ondersteuningsinitiatieven. Een verkenning van Wmo-beleid en –praktijk in vijf gemeenten. Den Haag: SCP
  • Doekhie K.D, de Veer A.J.E, Rademakers J.J.D.J.M, Schellevis F.G, Francke A.L. (2014). Overzichtstudies: Ouderen van de toekomst. Verschillen in wensen en mogelijkheden voor wonen, welzijn en zorg. Utrecht: Nivel
  • www.werkenmantelzorg.nl
  • Monitor Sociaal Drechtsteden 2013

Contactinfo

  • 078 - 770 85 00
    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
    Karel Lotsyweg 40

Sociale media

Volg ons op facebook of twitter

Volg ons Facebook Volg ons op Twitter

Deel deze pagina

Om deze pagina te delen via jouw eigen sociale media kanaal

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn